Open innovatie (2)

Bron: von Hippel - Democratizing Innovation

Waar komt innovatie vandaan? Dat wat de centrale vraag bij de keynote van professor Eric von Hippel op het congres over open innovatie. Hij doet al vele jaren onderzoek naar de oorsprong van innovaties. Zijn laatste boek Democratizing Innovation (gratis te downloaden) was ook het onderwerp van zijn presentatie.

Von Hippel presenteerde de volgende conclusies:

  • Veel producten zijn eigenlijk bedacht zijn door gebruikers.
  • Veel gebruikers innoveren.
  • Gebruikersinnovaties zijn vaak succesvoller dan bedrijfsinnovaties.

Eric von HippelEr is een onderscheid te maken tussen gebruikersinnovatie en bedrijfsinnovatie:
Gebruikersinnovatie: de ontwikkelaar profiteert van het gebruik ervan.
Bedrijfsinnovatie: de ontwikkelaar profiteert van de verkoop ervan.

Het blijkt dat veel gebruikers aanpassingen doen aan producten om ze beter te maken. Ook hele nieuwe producten worden door gebruikers gemaakt. Deze innovaties gebeuren niet met een commercieel oogmerk, de gebruiker zoekt naar een oplossing voor zijn probleem.

Gebruikersinnovaties komen overal voor, van chirurgen die hun apparatuur aanpassen tot boeren die irrigatiesystemen maken, maar ook de geboorte van mountainbikes en snowboards zijn gebruikersinnovaties. We doen het zelf soms ook, kleine aanpassingen om het leven makkelijker te maken: ik zie vaak mensen die in hun mobiele telefoon hun partner op de eerste plaats willen hebben op de contactlijst en dus een paar — aaa’s — voor de naam zetten.

Von Hippel introduceert het begrip lead user. Dit zijn gebruikers die een product vaak en intensief gebruiken. Dit zijn de mensen die knutselen aan producten. Ze maken prototypes. Lead users zijn niet bezorgd om de eventuele commercialisering van hun innovatie.

Zoals je kan zien in de grafiek hierboven, zitten gebruikersinnovaties in een — voor bedrijven — onzekere fase. Het is niet duidelijk of er publiek voor is. Dat maakt gebruikers niet uit. Bijkomend voordeel van gebruikersinnovatie is het feit dat ze open zijn in hun communicatie. Bedrijven zijn dit vaak niet, zeker niet in de beginfase van innovatietrajecten. Het open karakter van gebruikersinnovatie is zeer waardevol, dat blijkt uit onderzoek door von Hippel en collega’s.

De presentatie van von Hippel was erg interessant, maar helaas voor mij niet nieuw. Het leek erg op de presentatie die hier online staat (en ook hier) en ik schreef er al eerder over. Dat neemt niet weg dat het een krachtige theorie is die bedrijven kunnen gebruiken om succesvol te innoveren.

Er is nooit een verband aangetoond tussen R&D uitgaven en winstgevendheid van een bedrijf (ook niet tussen patenten en winstgevendheid), het is dus belangrijk om slim te innoveren. Sommige bedrijven lukt dit (PDF). Von Hippel kondigde aan dat hij meer onderzoek ging doen naar winstgevendheid en gebruikersinnovatie, dat lijkt me een interessant onderwerp. Daarbij moeten we wel de vraag van Henry Chesbrough in gedachten houden: wat is belangrijker, een goede technologie of een goed business model? Winstgevendheid is geen directie afgeleide van de kwaliteit van innoverende producten.

De conclusie van de sprekers op het congres was dat innovatie uit samenwerking van meerdere partijen komt; bedrijven uit dezelfde industrie, uit verschillende industrie├źn of door interactie met gebruikers. De samenwerking/communicatie moet daarbij open zijn. De waarde die uit netwerken komt is dus een centraal thema. Dit wordt erg goed in het boek The Wealth of Networks (PDF, 3.6 MB) beschreven (een presentatie van de schrijver staat hier op video).

Zie ook deel 1 (open innovatie en open business models) en deel 3 (open innovatie in de praktijk: Nokia en DSM)