Waarom kernenergie en groen optimisme samengaan

magnusred-groen-optimisme-vs-kernenergie

Zoals een jonge professional tegenwoordig aan haar stand verplicht is, volg ik van tijd tot tijd een MOOC, ofwel massive open online course, om mij verder te verdiepen in een onderwerp of op de hoogte te blijven van de laatste ontwikkelingen. Eén van de meest recente cursussen, opgezet door het Energieinstituut van de Universiteit Groningen, ging over het aanpakken van het energievraagstuk: hoe houden we onze westerse, en op den duur een wereldwijde, energie-intensieve samenleving op termijn draaiende?

Ik begon optimistisch aan de cursus waarin ik zou leren hoe we een van de grootste problemen van onze tijd kunnen oplossen. Maar gaandeweg werd het me steeds duidelijker dat een snelle energietransitie met een bijna CO2-neutrale economie in 2050 moeilijk haalbaar is. Om in onze wereldwijde energiebehoefte te voorzien moet de huidige capaciteit aan hernieuwbare energie met een factor 35 vermenigvuldigd worden. Een factor 35!

De energiehuishouding waarop onze samenleving en vooruitgang berusten, is bijna uitsluitend gebaseerd op fossiele brandstoffen, vaak gesubsidieerd om verdere economische ontwikkeling te voeden. Deze energiehuishouding (en mindset) moet ingrijpend aangepast om een samenleving te creëren die op een duurzame manier in haar energiebehoefte kan voorzien. Deze energietransitie is begonnen, maar gaat te langzaam: we hebben een energierevolutie nodig!

Een overgang zonder horten en stoten
Een duurzame economie berust op hernieuwbare energiebronnen, waarbij de huidige samenleving in zijn energiebehoefte kan voorzien zonder daarbij de energiebehoefte van toekomstige generaties te schaden. De meest veelbelovende bronnen van hernieuwbare energie zoals hydro-energie, windenergie, en zonne-energie worden gebruikt om elektriciteit te genereren, waardoor de elektriciteitssector een belangrijke rol speelt in de transitie naar een duurzame economie. Dit belang wordt nog versterkt door ontwikkelingen aan de vraagkant, waar bijvoorbeeld zelfs de traditioneel sterk olie-afhankelijke transportsector, goed voor een derde van de Europese energieconsumptie, een technologische transitie naar elektrische systemen begint te maken.

Om terug te komen op die factor 35, het is onmogelijk deze transitie op korte termijn te bewerkstelligen door hernieuwbare energiebronnen op onze elektriciteitsnetten aan te sluiten. Het wisselende vermogensaanbod van deze technieken zou tot grote fluctuaties en onvoorspelbare capaciteiten op het net leiden, met problemen in de elektriciteitsvoorziening tot gevolg.

Kernenergie of fossiel?
Om het elektriciteitsnetwerk stabiel te houden, is een goed tegenwicht nodig om wisselende input (van hernieuwbare energie) te stabiliseren. Op dit moment zijn het de kolen- en gasgestookte centrales die voor een constante, betrouwbare en regelbare stroom zorgen. De impact van kolen- en gasgestookte centrales op het klimaat is 68 en 41 keer groter dan die van een kerncentrale. Kerncentrales hebben zelfs een twee tot vier keer kleinere impact op het klimaat dan hydropower, offshore windenergie en zonne-energie. Let wel, dit betreft alleen de impact van de klimaatverandering door broeikasgassen (berekend in CO2-equivalenten) maar laat andere risico’s van de technologieën achterwege.

Kernenergie is bijvoorbeeld één van de veiligste bronnen van energie, maar als het fout gaat heeft het onmiddellijk verstrekkende en langdurige gevolgen. Kernenergie is duur, geeft radioactief afval waar we nog decennia (of langer) aan vast zitten en kerntechnologie kan misbruikt worden voor kwade doeleinden met verregaande gevolgen voor mens en milieu.

Kortom, ik wil u niet vertellen dat kernenergie zonder risico’s is, noch dat de stroom die hiermee opgewekt kan worden groene ambities moet vervangen. Wel kan kernenergie één van de dragers zijn van de energietransitie. Door hiermee (een deel van) de huidige grijze stroom op te wekken kan, zonder de stabiliteit van elektriciteitsnetwerken te riskeren, de huidige klimaatbelasting door kolen- en gascentrales flink omlaag.

Intuïtie
Om heel eerlijk te zijn, had ik niet verwacht dat zelfs ik een voorstander van kernenergie zou zijn. Dat gaat in tegen mijn groene intuïtie. Maar met de toenemende gevolgen van klimaatverandering wordt het steeds moeilijker minder slechte alternatieven te ontkennen.

Meer extreme en veranderende weersomstandigheden zorgen wereldwijd voor grote impacts. We hebben in het (recente) verleden grote kernrampen meegemaakt, maar zelfs die consequenties zijn beperkt vergeleken met de gevolgen van klimaatverandering veroorzaakt door ons gebruik van fossiele brandstoffen.

Denkt u hier eens over na: Hoe groot is de impact van de kernenergie tot nu toe en hoeveel impact hebben overstromingen in Bangladesh, tropische stormen in de Filipijnen en hittegolven wereldwijd tot nu toe? Wat is duurzamer: kernenergie of fossiel?

© 2016 Energeia. Alle rechten voorbehouden.