IoT in de zorgsector. Transformatie is nabij!

IoT in de zorgsector. Transformatie is nabij!

Als er in 2020 ruim 24 miljard IoT objecten op aarde zijn, dan zullen veel verschillende sectoren hiervan profiteren. De zorgsector is wellicht niet de eerste sector waaraan je denkt; toch wordt IoT gezien als belangrijke aanjager van fundamentele veranderingen in de gezondheidszorg. Wat voor toepassingen zijn denkbaar? En waarom is de inzet van IoT in zorg nu nog beperkt?

Stijging in de zorgkosten

In de meeste ontwikkelde landen stijgen de zorgkosten in rap tempo. Kosten besparen op de ouderenzorg is inmiddels een vast item op de agenda en het ‘langer thuis blijven wonen’ wordt zo langzamerhand de standaard. De Nederlandse overheid hoopt de kosten te drukken door het sluiten van verpleeghuizen. In ruil daarvoor wil men meer faciliteiten ontwikkelen die mensen in staat stellen om thuis te blijven wonen. Deze manier van zorgverlening is veel goedkoper dan zorgverlening binnen zorginstellingen. Bovendien vinden ouderen vinden het vaak ook prettiger om in hun eigen huis te blijven wonen. Door de snelle technologische ontwikkelingen wordt het voor het eerst goed mogelijk om al deze behoeften bij elkaar te brengen.

IoT toepassingen in de zorgsector

Domotica, of home automation, is een van de snelst groeiende segmenten binnen de IoT markt. Domotica omvat alle apparatuur en infrastructuur in de woonomgeving die registreert, communiceert en elektronisch navigeert. De verzamelde informatie wordt gebruikt om te meten, te programmeren en functies te controleren ten behoeve van bewoners en dienstverleners. De toepassing van domotica biedt vele mogelijkheden in de ouderenzorg, in de vorm van alarmknoppen, automatisch bediende gordijnen, deuren, lichten, bewegingssensoren, noodsensoren, beeldcommunicatie en medicatieverstrekking.

Ook intelligente systemen, die patronen registreren en herkennen, en vervolgens signaleren wanneer er van afgeweken wordt, behoren tot domotica. Zo kan er bijvoorbeeld een signaal worden afgegeven aan een thuiszorg-instantie of familielid wanneer een bewoner met een verhoogd valrisico ’s nachts uit bed stapt. Hierdoor wordt het leveren van ‘zorg op afstand’ steeds makkelijker, waardoor ouderen langer zelfstandig blijven wonen en het zorgproces wordt ondersteund en aangevuld.

Hoe zit het dan met privacy?

Ondanks de veelbelovende ontwikkelingen in de zorg roept het gebruik van toezichthoudende domotica ethische en juridische vragen op. Het toeziend oog van de zorginstelling kan bij elektronisch toezicht verder in het leven van de cliënt dringen dan bij persoonlijk toezicht. Hoe verhoudt de waarde van bewegingsvrijheid, autonomie en het langer zelfstandig wonen zich tot het recht op privacy? En weegt dat ‘verlies’ aan privacy wel op tegen de toename aan veiligheid en autonomie?

Dat is lastig te zeggen, aangezien dit een persoonsgebonden vraagstuk betreft. De behoefte aan privacy verschilt per persoon en per situatie en moet dan ook goed in kaart gebracht worden alvorens domotica toe te passen. Voor domotica zijn twee typen privacy relevant: het recht op informationele privacy en het recht op ruimtelijke privacy. Informationele privacy betreft de vraag wat er met de verzamelde data wordt gedaan en of deze data wel veilig wordt opgeslagen. Ruimtelijke privacy omvat de vraag of het toenemende gebruik van camera’s en uitluistersystemen leidt tot een ‘Big Brother’ gevoel. Zowel cliënten als zorgverleners kunnen het gevoel krijgen dat ze continu in de gaten worden gehouden. Je kunt je, anderzijds, afvragen in hoeverre cliënten met cognitieve of verstandelijke beperkingen ongehinderd alleen willen kunnen zijn. Hier valt geen algemene uitspraak over te doen; wat de één als inbreuk op de privacy ervaart, hoeft voor de ander geen enkel probleem te vormen. Buiten de privacy moet ook de waardigheid van een cliënt ten alle tijden beschermd worden. En die is binnen de vier muren van de huiskamer gemakkelijker te waarborgen dan wanneer er de videocamera’s draaien.

Commerciële IoT markt

Naast de vraagstukken rondom privacy en veiligheid, kampt IoT met nog een aantal uitdagingen. Er is maar weinig regelgeving voor de standaarden waaraan domotica moet voldoen. Intussen zijn er veel verschillende communicatieprotocollen en welhaast evenveel partijen die werken aan dé IoT standaard. Grote spelers, zoals Apple, Samsung en Google, investeren vooral in hun eigen systemen. Doordat er gewerkt wordt op basis van concurrentie en commercie, wordt er nog maar weinig samengewerkt in de IoT-markt. Een daadwerkelijk verbonden wereld, waarin alle apparaten met elkaar samenwerken, blijft hierdoor tot nu toe nog uit.

Investeringen vanuit overheid

Grote technologische spelers (o.a. Apple, Google, Philips Healthcare) zagen een aantal jaar geleden al nieuwe kansen in de toepassing van technologie in de zorg. Ook overheden beginnen zo langzamerhand de technologische mogelijkheden te ontdekken. Japan is wat domotica betreft een interessant voorbeeld. Japan staat bekend om haar vergrijzende bevolking, maar ook om haar expertise in automatisering. Niet gek dus dat Japan aanzienlijk investeert in het vergroten van de autonomie van ouderen. Naast domotica heeft Japan veel geïnvesteerd in robotica, wat geleid heeft tot de ontwikkeling en constructie van ‘nurse robots’.

Ook de Europese Unie heeft de laatste jaren verschillende onderzoeksprojecten gefinancierd op het gebied van domotica systemen. Hiermee hoopt de Europese Unie de introductie van technologie in huis te stimuleren en de standaardisatie van platformen en sensoren te vergroten. Ook Nederland draagt haar steentje bij; het ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport draagt jaarlijks bij aan het Ambient Assisted Living Joint Programme, een samenwerkingsprogramma van 23 Europese landen en de Europese Commissie. Dit programma stimuleert het Europese bedrijfsleven om te investeren in ICT-oplossingen voor maatschappelijke vraagstukken die samenhangen met de vergrijzing. Met behulp van ICT wil men de kwaliteit van leven van ouderen verbeteren en hen in staat stellen zo lang mogelijk zelfstandig te wonen en te leven.

Transformatie onder weg

We hebben gezien dat de mogelijkheden van IoT in de zorg eindeloos lijken te zijn, maar dat er nog wel wat obstakels te overwinnen zijn in de commerciële IoT markt. Als de investeringen vanuit de overheid positief uitpakken, dan zou IoT zomaar kunnen doorbreken in de zorg.

Wat zou dat betekenen voor de zorgsector zelf? IoT zal veel impact hebben op de manier waarop zorginstellingen functioneren. Het roept bovendien fundamentele vragen op die we als maatschappij moeten beantwoorden. Hoe kunnen we domotica op een passende manier implementeren? Hoe zorgen we ervoor dat we het menselijke contact niet uit het oog verliezen? Hoe verleggen we de focus op het verbeteren van kwaliteit van leven? En wegen de benodigde investeringen en implementatiekosten op tegen de effecten op kwaliteit en toegankelijkheid van zorg? Als we hier de juiste antwoorden op hebben gevonden, zou domotica weleens heel nauw overeen kunnen gaan komen met onze ideeën van het leven.

Laat een bericht achter

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Verplichte velden zijn gemarkeerd met *