Agile: de mythe(n) ontkracht

AgileRegelmatig komen we succesvolle, maar ook minder succesvolle, implementaties van de Agile tegen. Toen we eens een managementteam adviseerden om beter te gaan documenteren en te structureren kregen we van de commercieel verantwoordelijke te horen dat dit “niet echt Agile klonk”. Ook kwamen we een Agile-team tegen dat op meerdere locaties werkte zonder dat men communiceerde over wie wat deed. Zo merken we, na meer dan tien jaar ervaring met Agile-projecten, dat er nog veel onduidelijkheid is rond deze werkwijze, wat leidt tot teleurstellende resultaten. Tijd om een aantal Agile-mythen te ontkrachten.

Agile mythe 1: het maakt plannen en ontwerpen overbodig

Agile wordt regelmatig aangegrepen als vrijbrief om lukraak te gaan programmeren. Teams beginnen met willekeurige elementen uit een webshop te trekken en gaan hieraan sleutelen. Het eindresultaat is meestal niet fraai. Klanten die verdwalen in een webwinkel door een inconsistente clickflow (met een mix van oude en nieuwe logo’s) en daarom afhaken. Niet het resultaat dat de business voor ogen had bij het lanceren van een nieuwe webshop.

In een goed functionerende Agile-omgeving maak je geen blueprint van 190 pagina’s meer, dat klopt. Maar dat neemt niet weg dat je wel degelijk moet denken vanuit een integraal klantproces, met een begin en een einde. Wat je aan de voorkant doet, heeft impact op de achterkant en zonder besef en adequate vastlegging hiervan kan Agile leiden tot complete chaos. Een goed ontwerp en slimme volgorde van opleveringen zijn essentieel.

Agile mythe 2: het is een silver bullet

Het is een populaire misvatting dat Agile per definitie betere eindproducten of een productiever team oplevert. We zien regelmatig dat met Agile wordt gestart op grote projecten die inhoudelijk niet goed en/of snel genoeg worden opgeleverd. De oorzaak van de problematiek is onduidelijk en Agile wordt op hoop van zegen ingezet. Maar is de projectmethodiek nou werkelijk het probleem? Of kan het ook zijn dat de mensen in het projectteam ongeschikt, of niet goed genoeg zijn? In het laatste geval wordt er slechts oude wijn in nieuwe zakken gegoten en zullen de resultaten net zo onbevredigend zijn en soms zelfs slechter uitpakken.

Agile wordt, ten onrechte, door sommige organisaties gezien als silver bullet: een oplossing uit het niets voor elk bedrijfskundig probleem. Dat is het niet. Wel wordt, door het kort-cyclische en op snelle feedback georiënteerde karakter van Agile, sneller zichtbaar waar problemen zitten en kan hierop worden gehandeld. Deze wendbaarheid is een groot voordeel ten opzichte van projectmethodieken zoals PRINCE2 of IPMA.

Agile mythe 3: je kun het naar eigen smaak aanpassen

Zodra Agile op de agenda komt van organisaties hoor je vaak: “Ja, we willen Agile, maar we moeten het wel passend maken in onze organisatie.” Dit is een verkeerd startpunt. Agile is een filosofie en een integrale methode. Het bestaat uit elementen van elkaar afhankelijk zijn en niet zomaar straffeloos uit elkaar gehaald kunnen worden. Agile vergt, in tegenstelling tot wat veel mensen denken, juist toewijding, discipline en commitment.

Een compromis dat bijvoorbeeld regelmatig wordt gesloten is het aantal uren dat teamleden toegekend krijgen om aan het project te werken – of beter gezegd, aan het Agile team deel te nemen. Maar als een inkoopmanager een paar uurtjes per week aan het team deelneemt, zullen zaken omtrent inkoop onderbelicht blijven of niet worden opgepakt. Het resultaat? Een stagnerend proces doordat de rest van het team wacht op input uit deze hoek of een kwalitatief onvolledige oplevering omdat er onvoldoende rekening is gehouden met inkoopvereisten. Dit leidt natuurlijk tot de nodige frustratie binnen het team. Bovendien worden op deze manier onmisbare inkoopelementen over het hoofd gezien en kan het eindproduct niet worden opgeleverd. Gemiste kansen, extra kosten en een langere doorlooptijd zijn dan het gevolg.

Agile mythe 4: het werkt direct

Dikwijls worden Agile teams in het leven geroepen met de verwachting dat ze direct veel beter presteren. Deze verwachting is niet realistisch en bovendien niet eerlijk tegenover het team. Bij de eerste sprints valt het resultaat doorgaans ronduit tegen; er is zelfs sprake van een productiviteitsdip ten opzichte van de status quo.

Agile werken betekent voor mensen namelijk een flinke (gedrags)verandering ten opzichte van de gangbare praktijk. Veel medewerkers zijn bijvoorbeeld niet meer gewend hun eigen werk te organiseren – zonder manager. Na jaren reactief werken moeten ze nu zelf bedenken wat ze morgen gaan doen. Bovendien moeten afdelingen die vaak langs elkaar heen praten – marketing en sales is een bekend voorbeeld – nu samenwerken. Dat is even wennen. Werknemers veranderen nu eenmaal niet in een maand tijd. Mensen zijn gewoontedieren, die terugvallen in automatismen, wat verandering moeilijk maakt. Zij moeten nieuwe vaardigheden opdoen en zich ook op inhoudelijk vlak continu verbeteren. Ook de ontwikkeling van “zachte” aspecten als vertrouwen, ritme en goede communicatie binnen het team vergen tijd.

Pas na verloop van tijd zullen de voordelen van Agile zichtbaar zijn. Het is dus zaak om geduldig te blijven en te investeren in deze verandering. Als je echt gedrag wil veranderen, want dát is Agile, zul je als organisatie de verleiding moeten weerstaan om het kind met het badwater weg te gooien bij de eerste tegenvallende resultaten. Vooral in het begin zal Agile vaak minder “productief” zijn door meer afstemming, meer meetings en meer van tevoren plannen. Agile werken gaat niet vanzelf.

Nuchter blijven is het devies

Nu we de mythes hebben ontkracht kun je zien wat Agile eigenlijk is. Geen excuus om alle structuren, documentatie en planningen uit de deur te gooien, maar een wendbare manier om snel waarde voor de klant te leveren. Geen silver bullet voor alle organisatieproblemen, maar een tool om verandertrajecten hanteerbaar te maken. Geen vrijblijvende gimmick die naar eigen inzicht kan worden ingezet, maar een filosofie waarvan sommige elementen – zoals bijvoorbeeld de teamgedachte – paradoxaal genoeg in beton zijn gegoten. En net als Rome niet in één dag is gebouwd, vergt ook de implementatie van Agile tijd. Verwacht dus niet direct resultaat, maar wees geduldig en geef het team en de mensen de ruimte aan de werkwijze te wennen.

Begin met Agile in een zuivere vorm: de praktijk draagt vanzelf werkbare compromissen aan. Zorg dat er voldoende kennis aanwezig is over Agile en manage verwachtingen omtrent deze werkwijze. Blijf van de principes en randvoorwaarden af: deze vormen de kern van de methode en die ontleent haar kracht aan deze principes en randvoorwaarden. Door op een nuchtere manier, zonder mythevorming, naar Agile te kijken met realistische verwachtingen wordt de kans om een succesvolle transitie een stuk hoger.